Przejdź do treści
World of Raptors
B1 Metoda rozpoznawania w locieLekcja 1 z 5

Sylwetka: 8 grup

Czytanie: około 2 minut

Zanim zapytasz „jaki to gatunek?”, zapytaj „z jakiej to grupy?”. Grupę rozpoznaje się po samej sylwetce, nawet pod światło, a to zawęża wybór z kilkudziesięciu gatunków do kilku.

Na co patrzeć

  1. Długość skrzydeł względem ciała: krótkie czy długie?
  2. Szerokość skrzydeł: wąskie czy szerokie jak deska?
  3. Koniec skrzydła: ostry, zaokrąglony czy z rozcapierzonymi „palcami” (lotkami I-rzędowymi)? Ile tych palców?
  4. Ogon: długi czy krótki? Wcięty, prosty, zaokrąglony czy klinowaty?
  5. Głowa: wystaje daleko przed skrzydła czy jest „wciśnięta”?

Osiem grup

GrupaSkrzydłaOgonGłowaPrzykłady
Sępyogromne, bardzo szerokie, głębokie „palce”bardzo krótkimała, wciągniętasęp płowy, sęp kasztanowaty
Orłydługie i szerokie, 6–7 „palców”średniwyraźnie wystajebielik, orzeł przedni, orliki
Myszołowyszerokie, średniej długości, zaokrąglonekrótki, szeroki, rozłożony w wachlarzkrótka szyjamyszołów, myszołów włochaty, trzmielojad*
Kaniedługie, dość wąskie, „złamane” w nadgarstkudługi, wciętyśredniakania ruda, kania czarna
Błotniakidługie, wąskie, trzymane w Vdługi, wąskimałabłotniak stawowy, łąkowy, zbożowy
Krogulcekrótkie, zaokrąglonedługimałakrogulec, jastrząb
Sokołyspiczaste, bez „palców”średni do długiegokrótkapustułka, kobuz, sokół wędrowny
Rybołówdługie, wąskie, wygięte w „M”krótkimałarybołów
Sęp płowy od spodu: ogromne, szerokie skrzydła z głębokimi „palcami”, bardzo krótki ogon i mała głowaFot. Luis Martín Martín, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Kania ruda od spodu: długie skrzydła „złamane” w nadgarstku i głęboko wcięty, rudy ogonFot. Hansueli Krapf, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons
Krogulec od spodu: krótkie, zaokrąglone skrzydła i długi, prążkowany ogonFot. Christian Knoch, CC BY-SA 2.0 de, Wikimedia Commons
Sokół wędrowny: spiczaste skrzydła bez „palców”, typowe dla sokołówFot. Steve Childs, CC BY 2.0, Wikimedia Commons

* Trzmielojad ma podobną sylwetkę do myszołowa, ale dłuższy ogon i małą, wysuniętą głowę. Szczegóły w module o Polsce.

Proporcje zamiast rozmiaru

Rozmiar na niebie jest bardzo zwodniczy: bez punktu odniesienia duży ptak daleko wygląda jak mały ptak blisko. Dlatego zapamiętuj proporcje, np.:

  • „ogon krótszy niż szerokość skrzydła”: sęp, orły,
  • „ogon dłuższy niż szerokość skrzydła”: krogulce, kanie, błotniaki, sokoły,
  • „głowa wystaje daleko przed skrzydła”: orły (szczególnie bielik), trzmielojad.

Rozmiar ocenisz dopiero wtedy, gdy obok leci ptak, którego znasz, np. wrona, mewa albo bocian. Jak to robić, uczy moduł B7 Wielkość i kształt.

Liczenie „palców”

Orzeł przedni: na końcach długich, szerokich skrzydeł rozcapierzone „palce”, głowa wyraźnie wystajeFot. Giles Laurent, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Na końcu skrzydła wielu dużych ptaków widać rozcapierzone lotki, które wyglądają jak palce:

  • sępy, orły: 6–7, głęboko rozcapierzone,
  • myszołowy, kanie: 5, płytsze,
  • krogulce: 5–6, krótkie, przy zaokrąglonym skrzydle,
  • sokoły: brak, koniec skrzydła jest ostry.

Filmy

Źródła

Mini-quiz

  1. Ptak ma krótkie, zaokrąglone skrzydła i długi ogon. Jaka to grupa?
  2. Jak odróżnisz sępa od orła po samej sylwetce?
  3. Dlaczego nie warto polegać na ocenie rozmiaru?
Odpowiedzi
  1. Krogulce (krogulec albo jastrząb).
  2. Sęp ma bardzo krótki ogon i małą, wciągniętą głowę. Orzeł ma dłuższy ogon i wyraźnie wystającą głowę.
  3. Na niebie nie ma punktu odniesienia, więc duży ptak daleko i mały ptak blisko wyglądają podobnie. Proporcje nie zależą od odległości.