Lot w polowaniu: patrol, zasadzka, pościg

Patrol nisko nad ziemią

Błotniaki polują, lecąc powoli kilka metrów nad trzcinami, łąką albo polem, ze skrzydłami uniesionymi w literę V i kołysząc się na boki. Ich lot jest tak wolny, że ledwo nadąża za przechodzącym człowiekiem. Taki lot wymaga długich, lekkich skrzydeł i małego obciążenia skrzydeł (zob. A2). Błotniak co chwilę przechyla się albo zawraca, a gdy usłyszy albo zobaczy zdobycz, zatrzymuje się w powietrzu i spada w trawę.

Dla obserwatora to znak: ptak drapieżny lecący nisko i wolno nad otwartym terenem, kołyszący się z uniesionymi skrzydłami, to prawie na pewno błotniak.

Zasadzka: krogulec i jastrząb

Krogulec i jastrząb polują z zaskoczenia. Krogulec przemyka nisko wzdłuż żywopłotu, skraju lasu albo ściany budynku, korzystając z każdej osłony, i wyskakuje na stadko ptaków, zanim te zdążą się poderwać. Krótkie, zaokrąglone skrzydła dają mu szybki start i przyspieszenie, a długi ogon ostre skręty między gałęziami.

To dlatego krogulca widuje się zwykle przez chwilę: przemyka, znika, a w karmniku nagle robi się pusto. Wysoko w górze, w szybowaniu i w czasie przelotu, wygląda zupełnie inaczej: spokojnie krąży i przeplata serie uderzeń z ślizgami (zobacz galerię w lekcji 1).

Łowy w powietrzu: kobuz

Kobuz — Falco subbuteo

Kobuz Falco subbuteo (ang. Eurasian Hobby) to mały, smukły sokół z długimi, sierpowatymi skrzydłami, jak u jerzyka. Poluje w locie na duże owady, zwłaszcza ważki, i na ptaki, które same są szybkimi lotnikami: jaskółki, jerzyki. Ważkę łapie stopami, przekłada do dzioba i zjada w locie, nie siadając. Latem nad jeziorem kobuz potrafi tak polować przez długie minuty, robiąc pętle i nagłe zwroty.

Kobuz jest tak szybki i zwrotny, że gdy pojawia się nad koloniami jaskółek, cała chmara ptaków podnosi alarm. Jego lot, szybki, z ostrymi zmianami kierunku, to dobra cecha w terenie, gdy trudno dojrzeć szczegóły upierzenia.

Nurkowanie: rybołów

Rybołów krąży nad wodą kilkanaście, kilkadziesiąt metrów wyżej, czasem na chwilę zawisa, a potem składa skrzydła i spada w dół, wyrzucając nogi do przodu w ostatniej chwili. Często zanurza się cały i wynurza z rybą w szponach, a potem otrząsa się z wody w locie, jak pies. Rybę niesie głową do przodu, ustawioną wzdłuż ciała, żeby stawiała jak najmniejszy opór.

Wypatrywanie z wysoka i z zasiadki

Nie każdy ptak drapieżny poluje w ruchu. Myszołów często siedzi na słupie albo skraju lasu i czeka, a w ciepły dzień krąży wysoko, wypatrując zdobyczy z góry. Bielik i kanie wypatrują ryb i padliny, szybując nad wodą i polami. Taki sposób polowania kosztuje mało energii, ale wymaga cierpliwości i dobrego wzroku.

Źródła

• I. Newton, Population Ecology of Raptors, T & AD Poyser 1979
• R. Simmons, Harriers of the World: Their Behaviour and Ecology, Oxford University Press 2000
• A3 · Strategie łowieckie w tym kursie

Mini-quiz

1. Jak poluje błotniak i jaki lot mu to umożliwia?
2. Dlaczego krogulca widuje się zwykle tylko przez chwilę?
3. Na co poluje kobuz i jak je ważki?
4. Jak rybołów niesie rybę i dlaczego?
5. Dlaczego czatowanie z zasiadki jest korzystne?

Odpowiedzi

1. Leci powoli i nisko nad trzcinami albo łąką, z uniesionymi skrzydłami, kołysząc się, i spada na zdobycz; umożliwiają to długie, lekkie skrzydła i małe obciążenie skrzydeł.
2. Bo poluje z zaskoczenia, przemykając nisko wzdłuż osłon i wypadając na zdobycz.
3. Na duże owady, zwłaszcza ważki, i na szybkie ptaki, jak jaskółki i jerzyki; ważkę łapie stopami, przekłada do dzioba i zjada w locie.
4. Głową do przodu, wzdłuż ciała, żeby ryba stawiała jak najmniejszy opór.
5. Bo kosztuje mało energii.