Przejdź do treści
B8 Wirtualny punkt obserwacyjnyLekcja 2 z 5

Sierpień w cieśninie: trzmielojady i kanie

Koniec sierpnia to w Cieśninie Gibraltarskiej czas trzmielojadów. W dobry dzień przy wschodnim wietrze nad wzgórza Tarify wypływają ich stada, jedno za drugim, a między nimi kanie czarne, które przelatują tędy przez cały sezon. W tej lekcji przypominasz sobie, jak odróżnić te dwa gatunki w biegu, a potem liczysz taki dzień.

Czego się spodziewać

Według kalendarza z B3 · Cieśnina szczyt przelotu trzmielojadów przypada na koniec sierpnia i początek września. Kania czarna leci przez cały sezon, od lipca do października, a pod koniec sierpnia wciąż jest jej dużo. Do tego dochodzą pojedyncze błotniki łąkowe, orzełki włochate, ścierwniki i pustułeczki.

Przy Levante, wietrze ze wschodu, ptaki przelatują blisko Tarify i często nisko, więc to najlepsze dni na naukę. Przy silnym wietrze ptaki zbierają się nad wzgórzami i czekają, a potem ruszają falami: przez kwadrans pusto, a potem kilka stad naraz.

Trzmielojad — Pernis apivorus

Trzmielojad Pernis apivorus (ang. European Honey Buzzard) to ptak, którego najłatwiej pomylić z myszołowem. Na punkcie patrz na trzy rzeczy: mała, wysunięta głowa jak u gołębia, długi ogon z dwoma ciemnymi pasami u nasady i jednym na końcu, i płaskie skrzydła w szybowaniu (myszołów trzyma je lekko w literę V). Trzmielojady lecą w stadach, czasem po kilkadziesiąt ptaków, a myszołowów w cieśninie jest niewiele.

W locieFot. Pierre-Marie Epiney, CC BY-SA 2.0, Wikimedia Commons
SiedzącyFot. Andreas Trepte, CC BY-SA 2.5, Wikimedia Commons
Młody ptakFot. Andrey Gulivanov, CC BY 2.0, Wikimedia Commons
Na co patrzeć: Trzmielojad i podobne gatunki
CechaTrzmielojadMyszołówOrzełek włochaty
Grupa sylwetkimyszołowymyszołowyorły (mały orzeł)
Skrzydładługie i szerokie, węższe u nasady niż u myszołowaśredniej długości, szerokie, zaokrągloneśrednio długie, dość wąskie, krawędzie prawie równoległe
Koniec skrzydła („palce”)5–6, dość krótkie56, wyraźne
Ogondłuższy niż u myszołowa, boki zaokrąglonekrótki, szeroki, często rozłożony w wachlarzdość długi, prosto ścięty, z ostrymi rogami
Głowamała, wysunięta daleko na długiej szyi (jak u kukułki)duża, szyja krótka, słabo wystajemała, ale wyraźnie wystaje
Ułożenie skrzydeł i lotpłasko albo z lekko opuszczoną „ręką”; uderzenia głębokie i elastycznepłytkie V; często krążypłasko albo z lekko opuszczoną „ręką”; od przodu białe „światła do lądowania”

Kania czarna — Milvus migrans

Kania czarna Milvus migrans (ang. Black Kite) jest ciemna, ma długie skrzydła lekko złamane w nadgarstku i długi ogon z płytkim wcięciem, które znika, gdy kania go rozkłada. Najlepiej poznać ją po locie: ciągle kręci ogonem, jak sterem, i przechyla się na boki. Kanie lecą pojedynczo albo luźnymi grupkami.

W locieFot. ADARSHluck, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
SiedzącyFot. Andreas Trepte, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Młody ptakFot. Mildeep, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Na co patrzeć: Kania czarna i podobne gatunki
CechaKania czarnaKania rudaBłotniak stawowy
Grupa sylwetkikaniekaniebłotniaki
Skrzydładługie, dość wąskie, „złamane” w nadgarstkubardzo długie i wąskie, wyraźnie „złamane” w nadgarstkudługie, najszersze z błotniaków
Koniec skrzydła („palce”)5–6, średnio rozcapierzone5, wyraźne5–6
Ogondługi, płytko wcięty; rozłożony wygląda prawie prostodługi, głęboko wcięty, wcięcie widać zawszedługi
Głowaśrednia, wystaje umiarkowanieśrednia, jasna, wystaje umiarkowaniemała
Ułożenie skrzydeł i lotpłasko, „ręka” lekko opuszczona; stale skręca ogonemskrzydła lekko łukiem, lot elastyczny; kręci ogonemwyraźne V; nisko nad trzcinami

Liczenie: koniec sierpnia

Sesja trwa dwie minuty. Najpierw rozejrzyj się po niebie, dopiero potem klikaj: duże stado trzmielojadów policzysz jednym kliknięciem, ale kania, która przeleci pod nim, łatwo umknie.

Wzgórza nad Tarifą, koniec sierpnia, wiatr ze wschodu

Szczyt przelotu trzmielojadów. Przelatują stadami nisko nad wybrzeżem, między nimi kanie czarne, a od czasu do czasu błotniak, orzełek albo ścierwnik.

Sposób liczenia

Przez 2 min ptaki przelatują nad punktem. Kliknij ptaka albo stado (lub użyj przycisku „Wybierz następnego ptaka”) i wybierz gatunek. Stado liczy się w całości.

Po liczeniu

Spójrz na tabelę wyników. Najczęstsze pomyłki w tej sesji to:

  • trzmielojad zapisany jako myszołów: sprawdź głowę i ogon, a nie kolor; trzmielojady bywają bardzo różnie ubarwione;
  • kania czarna zapisana jako błotniak: błotniak leci nisko, z uniesionymi skrzydłami i kołysze się, kania częściej szybuje wyżej i kręci ogonem;
  • przeoczone pustułeczki: małe sokoły lecą nisko i szybko, a na tle stad dużych ptaków łatwo je zgubić.

Zrób sesję kilka razy, raz „Ptak po ptaku”, raz na żywo. Za każdym razem stada przelatują w innej kolejności.

Źródła

  • Fundación Migres: Programa Migres: kalendarz i liczby przelotu
  • L. Svensson i in., Przewodnik Collinsa. Ptaki Europy i obszaru śródziemnomorskiego: sylwetki trzmielojada, myszołowa i kani czarnej
  • D. Forsman, Flight Identification of Raptors of Europe, North Africa and the Middle East, Christopher Helm 2016

Mini-quiz

  1. Kiedy przypada szczyt przelotu trzmielojadów przez cieśninę?
  2. Po czym w locie odróżnisz trzmielojada od myszołowa?
  3. Jak kania czarna używa ogona w locie?
  4. Dlaczego przy silnym wietrze ptaki przelatują falami?
Odpowiedzi
  1. Pod koniec sierpnia i na początku września.
  2. Trzmielojad ma małą, wysuniętą głowę, dłuższy ogon z pasami u nasady i na końcu i szybuje na płaskich skrzydłach; myszołów trzyma skrzydła lekko w literę V.
  3. Ciągle nim kręci, jak sterem, przechylając się na boki.
  4. Bo zbierają się nad wzgórzami i czekają, a potem ruszają razem.

Zobacz, posłuchaj, poczytaj

Gatunki z tej lekcji: zdjęcia, gatunki, z którymi łatwo je pomylić, filmy, głosy i źródła. Zdjęcia pochodzą z Wikimedia Commons, a linki do YouTube otwierają wyszukiwanie filmów o danym gatunku.