Orzeł przedni, orzeł iberyjski i sęp płowy

Orzeł przedni: białe plamy znikają

Orzeł przedni — Aquila chrysaetos

Orzeł przedni Aquila chrysaetos (ang. Golden Eagle) dorosły jest ciemnobrązowy, ze złotym karkiem i szarawym, prążkowanym ogonem. Młody ma za to dwie cechy, które widać z daleka:

• białe plamy u nasady lotek na spodzie i na wierzchu skrzydeł,
• biały ogon z szerokim, czarnym pasem na końcu.

W kolejnych latach, przy każdym pierzeniu, białe pola się zmniejszają: najpierw w skrzydłach, bo nowe lotki są już ciemne i prążkowane, potem w ogonie, który z białego z czarnym pasem staje się szary i prążkowany jak u dorosłego. Ptak w szacie przejściowej, w trzecim, czwartym roku, ma zwykle już tylko resztki bieli i postrzępioną tylną krawędź skrzydła. Szatę dorosłą orzeł przedni ma zwykle w wieku pięciu, sześciu lat.

Uwaga: białe plamy na skrzydłach to cecha młodego orła przedniego, a nie gatunku. Ciemny orzeł bez białych plam może być dorosłym orłem przednim, a nie innym gatunkiem.

Orzeł iberyjski: z płowego w czarnego

Orzeł iberyjski zmienia się bardziej niż jakikolwiek inny orzeł Europy:

Młody, płowy orzeł iberyjski bywa mylony z innymi jasnymi, dużymi ptakami drapieżnymi, a dorosły z orłem przednim. Pomaga połączenie wieku i sylwetki: orzeł iberyjski ma prosto ścięty, dość krótki ogon i równe, prostokątne skrzydła. O rozpoznawaniu tego gatunku jest B4 · Gatunki i pary.

Orzeł iberyjski — Aquila adalberti

Orzeł iberyjski Aquila adalberti (ang. Spanish Imperial Eagle) żyje tylko na Półwyspie Iberyjskim. Jeszcze w latach 70. XX wieku zostało go kilkadziesiąt par, a dzięki ochronie liczebność wzrosła do wielu setek par (zob. A6 · Historie sukcesu). Młode ptaki wędrują po całej Hiszpanii i Portugalii, zanim znajdą terytorium, więc płowego orła iberyjskiego można zobaczyć daleko od gniazd.

Sęp płowy: kryza mówi wiek

U sępa płowego różnica między młodym a dorosłym jest mniejsza, ale widać ją z bliska, na przykład w karmisku albo przy skałach, na których sępy siedzą:

• Młody jest ciemniejszy i bardziej rudobrązowy, z brązową kryzą z długich, spiczastych piór wokół nasady szyi i ciemnym dziobem; pokrywy skrzydeł z jasnymi pasami.
• Dorosły jest jaśniejszy, płowy, z białą, puszystą kryzą i jasnym, rogowym dziobem.

W locie młody sęp, jak młode orły, ma równiejszą tylną krawędź skrzydeł i dłuższe lotki II-rzędowe, a w kolonii łatwo porównać ptaki w różnym wieku. Na planszy sępa płowego w atlasie jest zdjęcie młodego ptaka.

Źródła

• D. Forsman, Flight Identification of Raptors of Europe, North Africa and the Middle East, Christopher Helm 2016
• W. S. Clark, N. J. Schmitt, A Field Guide to the Raptors of Europe, the Middle East and North Africa, Oxford University Press 1999
• B4 · Gatunki i pary w tym kursie

Mini-quiz

1. Jakie dwie cechy ma młody orzeł przedni, których nie ma dorosły?
2. Co dzieje się z białymi plamami orła przedniego w kolejnych latach?
3. Jak zmienia się orzeł iberyjski od pierwszego roku do szaty dorosłej?
4. Po czym z bliska odróżnisz młodego sępa płowego od dorosłego?

Odpowiedzi

1. Białe plamy u nasady lotek i biały ogon z szerokim, czarnym pasem końcowym.
2. Zmniejszają się przy każdym pierzeniu, najpierw w skrzydłach, potem w ogonie, aż w wieku pięciu, sześciu lat znikają.
3. Z jasnopłowego przez łaciatego, płowego w ciemne plamy, do prawie czarnobrązowego z jasną głową i białymi barkami.
4. Młody ma brązową, spiczastą kryzę i ciemny dziób, dorosły białą, puszystą kryzę i jasny dziób.