Sylwetki grup

Osiem sylwetek na tle nieba

Wybierz grupę, a sylwetka zamieni się w nią. Patrz, co się zmienia: długość ogona, szerokość skrzydła, „palce” i głowa. To właśnie te cechy rozdzielają grupy.

Skrót: pytania po kolei

Pytaj w tej kolejności. Pierwsza odpowiedź „tak” zwykle wskazuje grupę:

1. Koniec skrzydła ostry, bez „palców”? Sokoły.
2. Skrzydła krótkie i zaokrąglone, ogon długi? Krogulce.
3. Ogon wyraźnie wcięty? Kanie.
4. Długie, wąskie skrzydła trzymane w płytkie V, lot nisko i chwiejnie? Błotniaki.
5. Długie, wąskie skrzydła wygięte w „M”? Rybołów.
6. Ogromne, szerokie skrzydła i bardzo krótki ogon? Sępy.
7. Długie, szerokie skrzydła, głębokie palce i głowa wyraźnie przed skrzydłami? Orły.
8. Nic z powyższych: szerokie, zaokrąglone skrzydła i krótki ogon w wachlarzu? Myszołowy.

Kolejność nie jest przypadkowa. Pierwsze pytania dotyczą cech, które widać najdalej i najpewniej (ostry koniec skrzydła, wcięty ogon). Myszołowy są na końcu, bo to grupa „bez cech szczególnych”, rozpoznawana po tym, że nie pasuje do pozostałych.

Spróbuj: grupa, a potem gatunek

Dziesięć sylwetek od spodu, takich, jakie widzisz pod jasnym niebem. Najpierw wybierz grupę, potem gatunek. Sylwetki pojawiają się w przypadkowej kolejności.

Grupę da się zwykle rozpoznać po samym obrysie. Gatunek w obrębie grupy bywa trudniejszy: myszołów i trzmielojad albo pustułka i kobuz różnią się proporcjami, które widać dopiero, gdy wiesz, gdzie patrzeć. O tym jest lekcja 4.

Kiedy grupa zawodzi

Kilka gatunków nie pasuje do „swojej” grupy i warto je znać:

• Kaniuk Elanus caeruleus (ang. Black-winged Kite) w tabeli grup należy do kań, ale ma spiczaste skrzydła, krótki, prawie prosty ogon i zawisa jak pustułka. Wygląda raczej na sokoła albo mewę.
• Orzełek włochaty Aquila pennata (ang. Booted Eagle) to orzeł wielkości myszołowa. Głowę i palce ma orle, ale wielkość myszołowa, więc łatwo go wziąć za myszołowa albo kanię czarną.
• Ścierwnik Neophron percnopterus (ang. Egyptian Vulture) to sęp, ale mały, ze smukłą głową i klinowatym ogonem. Z daleka bardziej przypomina dużego, biało-czarnego bociana albo orła niż sępa płowego.
• Trzmielojad Pernis apivorus (ang. European Honey Buzzard) jest w grupie myszołowów, ale ma głowę małą i wysuniętą jak u gołębia oraz dłuższy ogon.

Grupa to punkt startowy, a nie wyrok. Jeśli sylwetka „prawie” pasuje, sprawdź też grupę obok.

Źródła

• Forsman D., Flight Identification of Raptors of Europe, North Africa and the Middle East
• Svensson L., Mullarney K., Zetterström D., Collins Bird Guide (wyd. 2)
• HawkWatch International: Raptor ID
• Cornell Lab, Bird Academy: Be a Better Birder 1: Size and Shape

Mini-quiz

1. Dlaczego pytanie o „palce” jest pierwsze w skrócie?
2. Ptak ma spiczaste skrzydła, krótki ogon i zawisa nad łąką, ale jest biało-szary z czarnymi barkami. Do jakiej grupy należy w tabeli grup i dlaczego łatwo się pomylić?
3. Sylwetka nie pasuje do żadnej z siedmiu pierwszych odpowiedzi skrótu. Co to najczęściej oznacza?

Odpowiedzi

1. Bo ostry koniec skrzydła bez palców widać z bardzo daleka i od razu odróżnia sokoły od wszystkich pozostałych grup.
2. To kaniuk: w tabeli grup kania, ale kształtem i zawisaniem przypomina sokoła.
3. Myszołowa albo innego ptaka z grupy myszołowów, rozpoznawanej po tym, że nie ma cech szczególnych pozostałych grup.