Ścieżka A: Biologia
A16: Drapieżniki świata
Sokół wędrowny żyje na sześciu kontynentach, a orzeł filipiński na czterech wyspach. Ten moduł to podróż dookoła świata śladem ptaków drapieżnych, których w Europie nie zobaczysz.
- lekcji
- 6
- gatunków z atlasu
- 6
- nauki + zadania
- ok. 3,5 h
- quiz
- 1
Sęp plamisty, w locie. Fot. Charles J. Sharp, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Lekcje
- Lekcja 1: Mapa świata drapieżnikówDrapieżniki żyją na każdym kontynencie poza Antarktydą, ale nierówno: w lasach i sawannach tropików jest ich wielokrotnie więcej gatunków niż w całej Europie. Zobaczysz, gdzie na mapie jest ich najwięcej, które gatunki zasiedliły prawie cały świat i dlaczego wyspy mają własne.

- Lekcja 2: Afryka: sawanna, sępy i sekretarzNa afrykańskiej sawannie przy jednej padlinie spotyka się kilka gatunków sępów naraz, a jeden z drapieżników poluje, chodząc. Poznasz sekretarza, kuglarza i rybożera, a potem sępy: jak dzielą się padliną i dlaczego w ciągu trzech pokoleń zniknęła większość z nich.

- Lekcja 3: Ameryki: od prerii po las deszczowyObie Ameryki mają własną rodzinę padlinożerców, sokoły chodzące po ziemi i największy przelot drapieżników na Ziemi. Poznasz myszołowce, które polują w grupie, ślimakojada, karakary i kondory, a na koniec rzekę ptaków nad Veracruz.

- Lekcja 4: Azja: orły lasu, morza i oceanuAzja ma najcięższego orła świata, jednego z najrzadszych i małego sokoła, który co roku przelatuje nad oceanem do Afryki. Poznasz bielika olbrzymiego, orła filipińskiego, kobczyka amurskiego i trzmielojada, który wędruje nad morzem, choć jest ptakiem szybującym.

- Lekcja 5: Australia i wyspyAustralia nie ma sępów, za to ma drapieżnika, który rozbija jaja kamieniami. Na wyspach żyją myszołowy z kilkoma samcami przy jednym gnieździe i pustułka, której zostały kiedyś cztery osobniki. Zobaczysz, co z ptakami drapieżnymi robi odcięcie od reszty świata.

- Lekcja 6: Ćwiczenia i quizNa koniec łączysz gatunki ze świata z ich europejskimi odpowiednikami, układasz własną mapę i sprawdzasz się w quizie, który zalicza moduł.
Zakres
Poprzednie moduły ścieżki A opisują biologię drapieżników głównie na przykładach z Polski i Hiszpanii. Ten moduł wychodzi poza Europę. Kontynent po kontynencie poznajesz ptaki, które rozwiązały te same zadania inaczej: sekretarza polującego pieszo, myszołowce łowiące w grupie, ślimakojada z dziobem do jednego rodzaju zdobyczy, kobczyki lecące nad oceanem i myszołowa, którego samica ma kilku partnerów naraz.
To moduł o biologii i różnorodności, nie o rozpoznawaniu w terenie. Atlas kursu i fiszki zostają przy drapieżnikach i sowach Europy; gatunki ze świata poznajesz tutaj z opisów i zdjęć. Sowy świata mają swoją lekcję w module A8 Wspaniały świat sów.
Po ukończeniu modułu potrafisz:
- Wyjaśnić, dlaczego najwięcej gatunków drapieżników żyje w tropikach i czym gatunek kosmopolityczny różni się od endemitu.
- Wymienić po kilka charakterystycznych drapieżników Afryki, obu Ameryk, Azji i Australii i powiedzieć, czym się wyróżniają.
- Podać przykłady zachowań, których w Europie nie zobaczysz: polowanie pieszo, polowanie w grupie, używanie narzędzi, kilku samców przy jednym gnieździe.
- Opisać największe przeloty drapieżników poza Europą: Veracruz, przelot kobczyków amurskich i szlak wschodnioazjatycki.
- Opowiedzieć o zagrożeniach i sukcesach ochrony na innych kontynentach: trucie sępów w Afryce, pustułka maskareńska, Nagaland.
Liczebności gatunków spoza Europy są zwykle znane gorzej niż europejskich, a kategorie zagrożenia z Czerwonej Listy IUCN zmieniają się co kilka lat. Liczby w tym module są przybliżone i podane ze źródłem pod każdą lekcją. Polskie nazwy gatunków pochodzą z „Kompletnej listy ptaków świata”; tam, gdzie nie mam pewności co do polskiej nazwy, podaję tylko łacińską i angielską.